Siber Güvenlik Sözlüğü : Bilinmesi Gereken Kelimeler

Advertising Supported Software veya Reklam Destekli Yazılım; bir bilgisayar veya cihaza kurulan yazılımların, kullanıcılara reklam içeriği göstermek amacıyla tasarlanmış kötü amaçlı yazılım türlerinden biridir. Adware, genellikle kullanıcıların izni veya haberi olmadan cihazlarına sızar, tarayıcılar veya uygulamalar aracılığıyla reklamları gösterir.

Adware’ın Amaçları:

• Reklam Geliri Elde Etmek: Geliştiriciler gelir sağlamak amacıyla cihazları pop-up pencereler, banner'lar veya metin reklamlarla doldururlar.
• Ücretsiz Yazılımlarla Paketlenme: Genellikle ücretsiz programların kurulum paketlerine gizlenir; kullanıcı fark etmeden sisteme dahil olur.
• Kullanıcı Davranışlarını İzleme: Çevrimiçi alışkanlıkları takip ederek verileri üçüncü taraflara veya reklam ağlarına iletebilir.
• Performans Düşüşü: Cihazın işlemci gücünü tüketerek tarayıcıları ve sistemi belirgin biçimde yavaşlatır.

Korunma Yöntemleri:

1. Güncel Güvenlik Yazılımı: Uç nokta koruma ve antivirüs araçlarını aktif tutun.
2. Bilinçli İndirme: Ücretsiz yazılımları yalnızca resmi kaynaklardan indirin ve kurulum adımlarındaki onay kutularını inceleyin.
3. Eklenti Denetimi: Tarayıcı uzantılarını düzenli kontrol edin, şüpheli olanları derhal kaldırın.
4. Güçlü Parolalar: Hesaplarınızı karmaşık parolalarla koruyun.
5. Gizlilik Alışkanlıkları: Çerez ve gizlilik ayarlarını sıkılaştırın.

Bilgisayar sistemlerini virüsler, solucanlar, truva atları ve diğer zararlı yazılımlara karşı korumak, tespit etmek ve temizlemek amacıyla geliştirilmiş güvenlik yazılımlarıdır.

Korsanlar tarafından ele geçirilmiş ve uzaktan tek bir merkezden (Command & Control) yönetilen, DDoS saldırıları veya spam gönderimi için kullanılan zombi cihazlar ağıdır.

Verilerin, uygulamaların ve hizmetlerin yerel sürücüler yerine internet üzerinden erişilebilen uzak sunucu parklarında barındırılması ve işlenmesi modelidir.

Kullanıcının haberi olmadan klavye girdilerini, internet geçmişini, kişisel verileri ve parolaları gizlice toplayarak saldırganlara ileten zararlı yazılım türüdür.

Kullanıcının güvenli sandığı bir web arayüzünde gördüğü bir butona tıklarken, görünmez bir iframe katmanı aracılığıyla başka bir eylemi yetkisiz olarak gerçekleştirmesini sağlayan arayüz sömürü tekniğidir.

Sitelerin hangi kaynaklardan (script, stil, görsel vb.) içerik yükleyebileceğini belirleyen ve Siteler Arası Betik Çalıştırma (XSS) ile veri enjeksiyonu saldırılarını kısıtlayan HTTP güvenlik başlığıdır.

Dijital platformlar, sosyal medya veya mesajlaşma kanalları aracılığıyla bireyleri hedef alarak tehdit, taciz, karalama veya küçük düşürme eylemlerinin gerçekleştirilmesidir.

Bir web sitesini veya sunucu altyapısını dünya genelinde dağıtık çok sayıda kaynaktan eşzamanlı sahte trafik yağmuruna tutarak erişilemez ve çalışamaz hale getirme eylemidir.

Yazılım veya donanımlardaki güvenlik zafiyetlerinden faydalanarak hedef sistemde yetkisiz erişim, çökme veya beklenmeyen eylemler oluşturmak için yazılmış özel kod veya araçlardır.

Hedef sistemdeki dosyaları güçlü şifreleme algoritmalarıyla kilitleyerek kullanılamaz hale getiren ve şifre çözme anahtarı karşılığında mağdurdan fidye talep eden zararlı yazılımdır.

İç ve dış ağlar arasındaki veri trafiğini önceden belirlenmiş güvenlik kurallarına göre analiz eden, yetkisiz bağlantıları ve tehditleri engelleyen donanım veya yazılım tabanlı güvenlik bariyeridir.

Bilişim sistemlerinin çalışma mekanizmalarını ileri düzeyde bilen; sistemleri yetkisiz aşmak (siyah şapka) veya zafiyetleri kurumlara bildirip kapatmak (beyaz şapka / etik hacker) amacıyla çalışan uzmanlardır.

Bir ağa bağlı her cihazın diğer cihazlarla iletişim kurabilmesini sağlayan, sayısal ve benzersiz kimlik adresidir (örn. IPv4 ve IPv6 formatları).

NFC özellikli akıllı telefon veya giyilebilir cihazların, geleneksel temassız kredi kartı veya akıllı kart gibi davranarak ödeme terminalleriyle güvenli iletişim kurmasını sağlayan teknolojidir.

Kullanıcının klavyede bastığı her tuşu (kullanıcı adları, parolalar, kredi kartı numaraları) gizlice kaydederek saldırgana raporlayan donanımsal veya yazılımsal casus araçtır.

Sisteme erişmek isteyen kişinin iddia ettiği kişi olup olmadığının parola, biyometrik veri veya iki faktörlü doğrulama (2FA/MFA) adımlarıyla teknik olarak teyit edilmesidir.

Virüsler, truva atları, fidye yazılımları, solucanlar ve casus yazılımlar dahil olmak üzere sistemlere zarar vermek, veri çalmak veya yetkisiz erişim sağlamak için geliştirilen zararlı yazılımların genel adıdır.

Cihazların birkaç santimetrelik kısa mesafeden kablosuz radyo dalgalarıyla güvenli veri aktarımı ve temassız ödeme yapmasını sağlayan iletişim standardıdır.

Güvenilir bir kurum, banka veya yönetici kılığına bürünerek sahte e-postalar veya mesajlarla kullanıcıların parolalarını, kart bilgilerini ve kurumsal erişimlerini ele geçirmeyi hedefleyen sosyal mühendislik saldırısıdır.

İşletim sisteminin en derin çekirdek (kernel) katmanına yerleşerek hem kendi varlığını hem de saldırganın aktivitelerini antivirüs yazılımlarından ve sistem yöneticilerinden gizleyen ileri düzey zararlı yazılım paketidir.

Hükümetler, rakip şirketler veya organize tehdit aktörleri tarafından kritik ticari sırları, savunma projelerini veya devlet bilgilerini ele geçirmek amacıyla yürütülen gizli dijital operasyonlardır.

Bilgisayar sistemlerine, ağlara, sunuculara veya cihazlara zarar vermek, verileri çalmak, değiştirmek ya da operasyonları durdurmak amacıyla gerçekleştirilen kasıtlı eylemlerdir.

Teknik zafiyetler yerine insan psikolojisini (güven, korku, merak veya aciliyet duygularını) manipüle ederek hassas bilgileri veya yetkili erişimleri ele geçirme sanatıdır.

Alıcının rızası olmadan toplu olarak gönderilen reklam, oltalama veya zararlı linkler içeren istenmeyen elektronik iletilerdir.

Yararlı ve meşru bir program gibi görünen ancak arka planda gizlice saldırgana arka kapı (backdoor) açarak sisteme uzaktan sızılmasını sağlayan kötü amaçlı yazılımlardır.

Bir web sayfasının başka siteler tarafından <frame>, <iframe> veya <object> etiketleri içinde gömülüp gömülemeyeceğini denetleyerek Clickjacking saldırılarını engelleyen HTTP yanıt başlığıdır.

Gizli, hassas veya korunan kurumsal/kişisel verilerin yetkisiz şahıslar tarafından görüntülenmesi, kopyalanması, çalınması veya sızdırılması olayıdır.

Ağ üzerinden geçen şifrelenmemiş veri paketlerinin (parolalar, e-postalar vb.) özel yazılımlar veya donanımlar kullanılarak dinlenmesi ve ele geçirilmesi sürecidir.

Büyük veri yığınları (Big Data) içerisindeki gizli desenleri, anlamlı eğilimleri ve ilişkileri algoritmalar ve istatistiksel modeller aracılığıyla ortaya çıkarma sürecidir.